---
title: "Cakra and Śaṅkha-Kumbhaka"
key: "Cakra_and_Śaṅkha-Kumbhaka"
url: "https://nithyanandapedia.org/wiki/Cakra_and_%C5%9Aa%E1%B9%85kha-Kumbhaka"
markdown_url: "https://nithyanandapedia.org/wiki/Cakra_and_%C5%9Aa%E1%B9%85kha-Kumbhaka.md"
type: "dharana"
language: "sa"
categories:
  - "Pranayama"
updated: "2019-06-20T22:22:55.000Z"
description: "Description Various Types of Pranayamas Type 1)Description 2)Benefit Pramana Āpta Pramāṇa - आप्त प्रमाण Apta Pramana Source 1)Kumbhaka Paddadhih 110 2)Kumbhaka Paddhatih 111 Original Verse 1)…"
---

# Cakra and Śaṅkha-Kumbhaka

## Description

Various Types of Pranayamas

## Type

1)Description

2)Benefit

## Pramana

Āpta Pramāṇa - आप्त प्रमाण

## Apta Pramana Source

1)Kumbhaka Paddadhih 110

2)Kumbhaka Paddhatih 111

## Original Verse

1)

"चक्र-कुम्भं द्विधा कुर्याद्-अग्निषोमं तथैकधा

शङ्ख-कुम्भोऽयम्-ईशेन पूर्ववद् द्विविधः स्मृतः ॥ ११० ॥

2)

कौष्म्यम्-ईषच्-छितलता कुम्भयोर्-अनयोर्-भवेत् ॥ १११ ॥"

## Transliteration

1)

"cakra-kumbhaṃ dvidhā kuryād-agniṣomaṃ tathaikadhā

śaṅkha-kumbho'yam-īśena pūrvavad dvividhaḥ smṛtaḥ ॥ 110 ॥

2)

kauṣmyam-īṣac-chitalatā kumbhayor-anayor-bhavet ॥ 111 ॥"

## Translation

1)

"Cakra Kumbhaka should be practiced twice while agni-ṣoma one. Śaṅkha-Kumbhaka is also described two-fold as Cakra-Kumbhaka explained before.

2)

With these two varieties of Kumbhaka, one experiences warmth and cold."

---

Categories: [Pranayama](https://nithyanandapedia.org/wiki/Category:Pranayama.md)

Source: <https://nithyanandapedia.org/wiki/Cakra_and_%C5%9Aa%E1%B9%85kha-Kumbhaka>
