{"key":"Sahaja_Kumbhaka","title":"Sahaja Kumbhaka","type":"dharana","description":"Description Various Types of Pranayamas Type 1-1 Technique 1-2 Benefit PRAMANA Āpta Pramāṇa - आप्त प्रमाण Apta Pramana Source 1-1 Kumbhaka Paddhatih 104 1-2 Kumbhaka Paddhatih 105…","lastModified":"2019-06-20T20:02:02.000Z","url":"https://nithyanandapedia.org/wiki/Sahaja_Kumbhaka","markdownUrl":"https://nithyanandapedia.org/wiki/Sahaja_Kumbhaka.md","apiUrl":"https://nithyanandapedia.org/api/pages/Sahaja_Kumbhaka","displayTitle":"Sahaja Kumbhaka","namespace":0,"language":"sa","created":"2026-05-25T17:33:18.041Z","categories":[{"key":"Pranayama","title":"Pranayama","url":"https://nithyanandapedia.org/wiki/Category:Pranayama","markdownUrl":"https://nithyanandapedia.org/wiki/Category:Pranayama.md","apiUrl":"https://nithyanandapedia.org/api/categories/Pranayama"}],"sections":[{"line":"Description","level":2,"anchor":"Description"},{"line":"Type","level":2,"anchor":"Type"},{"line":"PRAMANA","level":2,"anchor":"PRAMANA"},{"line":"Apta Pramana Source","level":2,"anchor":"Apta_Pramana_Source"},{"line":"Original Verse","level":2,"anchor":"Original_Verse"},{"line":"Transliteration","level":2,"anchor":"Transliteration"},{"line":"Translation","level":2,"anchor":"Translation"}],"infobox":null,"fields":{"type":"dharana","sourceText":"Āpta Pramāṇa - आप्त प्रमाण","translation":"1-1","transliteration":"1-1"},"event":null,"leadImage":null,"format":"blocks","content":{"version":1,"converter":2,"toc":true,"blocks":[{"type":"heading","level":2,"anchor":"Description","content":[{"type":"text","text":"Description"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Various Types of Pranayamas"}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"Type","content":[{"type":"text","text":"Type"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-1 Technique"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-2 Benefit"}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"PRAMANA","content":[{"type":"text","text":"PRAMANA"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Āpta Pramāṇa - आप्त प्रमाण"}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"Apta_Pramana_Source","content":[{"type":"text","text":"Apta Pramana Source"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-1 Kumbhaka Paddhatih 104"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-2 Kumbhaka Paddhatih 105"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"2-Hathatatvakaumudi (Chapter 10, Verse 24)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"3-Hathatatvakaumudi (Chapter 10, Verse 25)"}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"Original_Verse","content":[{"type":"text","text":"Original Verse"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-1"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"नोभ्याम्-आरं समाकृष्य कुण्डलयाः पार्श्वयोः क्षिपेत्"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"गच्छता तिष्ठता श्वस-धारणं न बलाद्-यदा"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"अनिशं सहजः कुम्भः प्रोक्तः श्रि-कृत्तिवाससा ॥ १०४ ॥"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-2"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"नाडीशुद्धिं तथारोग्यं सुसुखं दीर्घ-जीवनम्"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"नादश्रुतिः पाप-नाशः सहजाभ्यासतो भवेत् ॥ १०५ ॥\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"2-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"कर्षके प्रविहिते किल कुम्भे श्वासको भवति दीर्घतरोऽणुः ॥ नो बलात् स्थितिगतौ श्वसनस्य संधृतिः स सहजः शुभकुम्भः ॥ २४ ॥\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"3-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"नाडीशुद्धिं तथारोग्यं सुसुखं दीर्घजीवितं | नादश्रुतिः पापनाशः सहजाभ्यासतो भवेत् ॥ २५ ॥\""}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"Transliteration","content":[{"type":"text","text":"Transliteration"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-1"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"nobhyām-āraṃ samākṛṣya kuṇḍalayāḥ pārśvayoḥ kṣipet"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"gacchatā tiṣṭhatā śvasa-dhāraṇaṃ na balād-yadā"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"aniśaṃ sahajaḥ kumbhaḥ proktaḥ śri-kṛttivāsasā ॥ 104 ॥"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-2"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"nāḍīśuddhiṃ tathārogyaṃ susukhaṃ dīrgha-jīvanam"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"nādaśrutiḥ pāpa-nāśaḥ sahajābhyāsato bhavet ॥ 105 ॥\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"2-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"karṣake pravihite kila kumbhe śvāsako bhavati dīrghataro'ṇuḥ ॥ no balāt sthitigatau śvasanasya saṃdhṛtiḥ sa sahajaḥ śubhakumbhaḥ ॥ 24 ॥\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"3-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"nāḍīśuddhiṃ tathārogyaṃ susukhaṃ dīrghajīvitaṃ | nādaśrutiḥ pāpanāśaḥ sahajābhyāsato bhavet ॥ 25 ॥\""}]},{"type":"heading","level":2,"anchor":"Translation","content":[{"type":"text","text":"Translation"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-1"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Inhaling prāṇa through the nose and carrying it along the Kuṇḍalī, one should hold it comfortably off and on. This is Sahaja-Kumbhaka narrated by Śri-kṛttivāsa (Śiva)."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"1-2"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"With the practice of this Sahaja-Kumbhaka, one gets purification of the nāḍīs, health, longevity, hearing of the mystical sounds and removal of all the blemishes.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"2-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Practice of Karsaka Kumbhaka renders the breathing prolonged and subtle. One retains breathing naturally without force. This is auspicious Sahaja Kumbhaka.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"3-"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"With the practice of Sahaja Kumbhaka, one gets purification of the nadis, health, happiness, longetivity, hearing of the mystical sounds and removal of the sins.\""}]}]},"images":{}}